Solar Enerji

Güneş Paneli İnverter Nedir? Nasıl Çalışır?

Güneş Paneli inverteri DC voltajı AC voltaja çeviren elektronik alettir. Genelde tek başına güneş enerji sistemlerinde kullanıldığı gibi; pil şarj ünitelerinde veya kesintisiz güç kaynaklarındada kullanılabilmektedir.

Basit bir evirici bir osilatör; kontrol devresi; sürücü devresi, şalt ekipmanı ve trasformatörden oluşur. Üretilen doğru voltaj(DC voltaj) transistorlar sayesinde açılıp; kapatılarak; transformatörün birinci sargısına yollanır.

Transformatörün birinci sargısında değişen voltaj; transformatörün ikinci sargısında alternatif voltaj olarak çıkmaktadır. Transformatörün sargı sayısı voltajı yükselterek 240 AC voltaja çevirmektedir.
Basit bir evirici şeması aşağıda gösterilmektedir.

Evirici Şema Tablosu

 

Inverterler, dizi merkezi inverterler ve optimizer ile çalışan inverterler olarak sınıflandırılabilir. Inverter’in içinde bulunan MPPT (Maxiumum Power Point Tracker)lerin sayısı inverterün üreteceği elektriğin maximize edilmesinde önemli rol oynar. Inverterinden inverterine MMPT sayısı değişmektedir. Önemli dikkat edilmesi gereken bir unsurdur.

Türkçe karşılığı olarak “Maksimum Güç Noktası Takipçi” olarak adlandırılan MPPT, belirli periyotlarda elde edilen gücün peak yaptığı değeri yani tepe değerini takip ederek yüke yollanmasını sağlar. Genel itibariyle Solar ve Rüzgar Türbinlerinde kullanılıyor. MPPT alternatif enerji sistemlerinin kesişim noktası olarak da belirtebiliriz.
MPPT’lerin kullanım alanlarına göre çeşitlilikler gösterebilir.

Ancak genel anlamda bakıldığında işleyiş şekilleri hemen hemen aynıdır. Solar (Güneş Enerji) MPPT‘lerini mercek altına alınırsa; gün içinde güneş ışınlarının yerleştirilen güneş panellerine düşme açısı sürekli farklılık göstermektedir.

Fabrika çatı üzeri GES fiyatları anlayabilmek için  bütün masraf kalemlerini oluşturduğumuz listeye bu linkten erişebilirsiniz.

https://www.myenerjisolar.com/fabrikalar-icin-gunes-enerji-sistemleri-ve-fiyatlari-2020/

Bu doğrultuda solar panelin (fotovoltaik hücrelerin) absorbe ettiği ışın miktarı da değişeceği için elde edilen enerji sürekli olarak değişiklik gösterecektir.

Ancak  sistemin sağlıklı işleyebilmesi için, artan azalan düzensiz bir güç direktolarak yüke verilemez. Bu güç değerlerinin doğru, düzenli ve verimli bir şekile getirilmesi gerekmektedir.

MPPT bu aşamada gerekmektedir.  Gün içinde değişik zamanlarda sağlanan farklı güç değerlerinin en büyük olduğu anları tespit ederek süreci başlatır. MPPT bunu mikrodenetleyicideki kompleks algoritmalar ile gerçekleştirmektedir.

 Dünyada ve Türkiye’de Eviricilerin Pazar Payları

Global Pazar Raporu

Dünya fotovoltaik pazarının önümüzdeki 4 yılda; 2018 yılındaki yılda 100GW’lar mertebesinden; 2021 yılında yılda 125GW’lar mertebesine büyüceği tahmin edilmektedir.

Global Pazar Raporu 1

Bu pazarın %60 arazi tipi büyük güneş sistemleri (utility scale sistemler); %30 ticari çatı üzeri ges sistemleri; %10’unun ise çatı üzeri ev sistemleri olacağı düşünülmektedir.

Global Pazar Raporu 2

Her ne kadar dünyadaki fotovoltaik Pazar büyüsede; fiyat baskılarından dolayı dünyadaki inverter – evirici pazarının büyüklüğü 4,3 Milyar USD seviyelerinde kalacağı tahmin edilmektedir.

Dünyadaki evirici üreticilerine bakıldığında Çinli üreticilerin büyük oyuncular olduğunu görmekteyiz. 2018 yılında bütün dünyada 100GW’ın üzerinde güneş enerji sistemi kurulumu olduğu düşünülürse; ilk 10 inverter üreticisinden 5 tanesinin Çinli olduğunu ve %50’nin üzerinde Pazar payı olduğunu görmekteyiz. (Huawei, Sungrow; Sineng; Goodwe; TBEA Sunoasis); Avrupalı üretciler (SMA, ABB; Ingeteam); Amerikalı üreticiler (Power Electronics), Amerika/Israel üreticiler (SolarEdge) bulunmaktadır.

Son yıllarda evirici pazarındada konsolidasyonlar görülmeye başlanmış olup; ABB Inverter’ler grubu İtalyan Fimer firması tarafından satın alınmış olup, Siemens’de Kaco inverter firmasını satın almıştır.

Değişik tipli segmentasyonlarda; değişik tipli pazar paylarıda verilmektedir. Daha çok fiyat seviyesi yüksek olan SMA; Solaredge gibi ürünlerin yatırımcı raporlarında, ülkesinden ülkesine Pazar penetrasyonları ve/veya değişik Pazar segmentasyonlarında (evsel çatı pazar, ticari-çatı pazarı; arazi-uygulamaları; büyük çaplı projeler) gibi; pazar payları değişiklik göstereilmektedir.

Bunlarla ilgi pazar payları ile ilgili alıntılar aşağıda görülebilmektedir:

İnverter liderleri İnverter liderleri tablo

Türkiye pazarında üreticilerin pazar payları nasıl dağılmıştır?

Türkiye’de 21 Temmuz 2011’de 500Kwe yönetmeliğin çıkışı ile başlayan güneş enerji sistemleri kurulumları, Ekim 2019 sonu itibarı ile 5.600 MW mertebelerine ulaşmış durumdadır. Bu kapasitenin 162,7 MW lisanslı olup; 5.436,5 MW lisansız güneş enerji santrallerinden oluşmaktadır.

Türkiye'de Güneş Enerji Gelişimi

Burada istatistiki olarak bilinmesede; bu kurulu kapasitenin 50 MW mertebesinde bir kurulu gücün çatı üzeri güneş enerji santralleri olduğu tahmin edilmekte; gerisinin arazi tipi güneş enerji santralleri olduğu düşünülmektedir.

Türkiye’de kurulan güneş enerji santrallerinin hangi eviricileri kullandığı noktasında, istatistiki bir yayın bulunmamaktadır. Sektör paydaşları ile yapılan sohbetler takribi olarak pazar paylarının aşağıdaki üreticiler bazında paylaşıldığı tahmin edilmektedir:

⦁ Huawei 1800-2000 MW
⦁ ABB 1.500-1.600 MW
⦁ SMA 1.200 -1.300 MW
⦁ Kaco 600-700 MW
⦁ Sungrow 200 MW
⦁ Goodwe 100-150 MW
⦁ Diğer 100-200 MW

Bu rakamlar tahmin olup, değişik gösterebilecektir.

Öz tüketim, üretime göre ayarlanması; üretim tahminlerinin yazılım programları ile hesaplanması; buna göre inverter  (evirici) seçimi mühendislik gerektiren bir iş olduğu için bizim gibi profesyonel bir firmaya başvurmanızı gerektirir.

Türkiye’de Güneş Enerji Sistemlerinin Gelişimi

• Türkiye’de, Fotovoltaik Sistemler konusundaki çalışmalar 1980 ve 1990’lı yıllarda başlamıştır. Bu anlamda gerçekleşen çalışmalara ait bazı örnekler;

⦁ Ege Üniversitesi Güneş Enerjisi Laboratuvarında, güneş hücreleri ile çalışan ısı pompası sistemi kurulmuştur.

⦁ Dört adet güneş hücresi ile çalışan ve yaklaşık olarak toplam kurulu gücü 50kWp olan sistemler telekomünikasyon amaçlı olarak Afyonkarahisar, Göcek, Uşak ve Kahramanmaraş’a kurulmuştur.
⦁ Elektrik İşleri Etüt İdaresi tarafından Didim’de, güneş hücreleri ile çalışan laboratuvar ölçekli ilk güç santrali tesis edilmiştir.

• Güneş Pilleri ve Güneş Enerjisi konusunda, dünyada yaşanan gelişmeler, ülkemizde başta üniversitelerimizin, TÜBİTAK’ın ve Enerji İşleri Etüt İdaresi’nin yapmış olduğu çalışmalar neticesinde, zamanla kullanım alanı artan güneş hücrelerinden; ulaşım araçları, aydınlatmalar, trafik ışıkları, gibi gündelik şekildede faydalanılmaya başlanılmıştır.

• 21 Temmuz 2011 tarihinde yayımlanan, ‘Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik’ kapsamında, yatırımcılara 500kWe kurulu gücüne kadar Lisanssız Elektrik Üretimi faaliyeti gösterme hakkı tanınmıştır.

•Çıkarılan bu yönetmelik, Türkiye’de Güneş Enerjisinden elektrik üretme noktasında bir kıvılcım niteliğindedir.

• Bu doğrultuda, 263 kWe kurulu gücündeki, ilk lisanssız Güneş Santrali, 19 Ekim 2012’de, kabulü yapılan Gazi Üniversitesi Teknopark GES olmuştur.

• 14 Mart 2013 yılında kabul edilen, 6446 Sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 14. Maddesi kapsamında, Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine ilişkin yönetmelik, 2 Ekim 2013 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

• Yürürlüğe giren yönetmelikle birlikte, lisanssız tesislerin azami kurulu gücü 1MW’a yükseltilmiştir.

• 2014 yılında; Güneş Enerjisi Santrallerinin Türkiye’nin kurulu gücüne katkısı 40,2 MW olduğu görülmektedir. Güneş Enerjisi Santralleri, Lisanssız santrallerin %76’sını oluşturmaktadır. Güneş Enerjisi Kaynaklı Kurulu Güç, toplam kurulu gücün %0,05’ni oluşturmaktadır.

⦁ 2014 ve 2015 yılında Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği kapsamında, Güneş enerjisine dayalı üretim tesisi kurmak üzere yapılan lisans başvurularına ilişkin, TEİAŞ tarafından 6 paket üzerinden yapılan bir yarışma düzenlenmiştir. Düzenlenen bu yarışma neticesinde, toplamda 600MWe’lık kapasite, yarışmayı kazanan firmalara dağıtılmıştır.

⦁ Diğer yandan, Lisanssız Enerji Üretimi, Maliyetlerinde düşmesinin etkisiyle ivme kazanmaya başlamış ve kurulumlar artmıştır.

⦁ Ekonomi Bakanlığı tarafından, İthalatta Gözetim Uygulamasına İlişkin 2015/9’nolu Tebliğ’i Resmi Gazete’de yayınlanmış ve ithal edilen güneş panellerine gözetim uygulaması getirilmiştir.

• 2015 yılında Güneş Enerjisi Kaynaklı Kurulu güç; (248,8 MW)

Bir önceki seneye göre, %619 oranında artış göstermiştir.
Güneş Enerjisinin, toplam kurulu güç içerisindeki payı %0,3’lere gelmiştir.

Türkiye'de Güneş Enerjisi Kurul Gücü

 

• 2016 yılında; ekipman maliyetleri; düşüşünü devam ettirmiştir.
• 25 Haziran 2016 tarihinde, Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararın Uygulanmasına İlişkin Tebliğ yayınlanarak, İthal Güneş Panelleri teşvik kapsamından çıkarılmış ve İthalatta Gözetim uygulaması başlamıştır. (300USD/kg)
• Bu durum, Yatırım Teşvik Belgesi olmayan yatırımcılar için ciddi bir maliyet yaratmış ve yatırımcıları yerli panel kullanımına teşvik etmiştir.
• 1 Temmuz 2016 tarihinde, İthal Güneş Panellerine yönelik Anti-Damping soruşturması başlatılmıştır.

• 14 Ekim 2017 tarihinde, ilk Lisanslı GES tesisi olan, 8MWe kurulu gücündeki Elazığ Solentegre GES’in kabulü yapılmıştır.
• 30 Ekim 2017 tarihinde, 4,9MWe kurulu gücündeki Lisanslı Halk Enerji Erzurum GES’in kabulü yapılmıştır.

• 29 Aralık 2016 Tarihli 6838 Numaralı EPDK Kararının Kapsamında, Lisanssız Üreticiler için, Sistem Kullanım Bedellerine %1250 oranında zam yapılmıştır.
• Lisanssız GES Tesislerinin 2017 yılı sonuna kadar devreye alınması durumunda, Sistem Kullanım Bedelinin, yeni belirlenen bedel üzerinden %75 indirimli olacağı belirtilmiştir.
• 2016 yılında Güneş Enerjisi Kaynaklı Kurulu güç;(832,5 MW)

Bir önceki seneye göre, %335 oranında artış göstermiştir.
Güneş Enerjisinin, toplam kurulu güç içerisindeki payı %1,1’lere gelmiştir.

Türkiye'de Elektrik Enerjisi Gücü 2016

• 2017 yılında; Yatırımcılar, Sistem Kullanım Bedeline yapılan zamdan daha fazla etkilenmemek adına harekete geçmiş ve tüm sektör paydaşları yıl sonuna kadar güneş kurulu kapasitesini 2.992 MW’a çıkarmayı başarmışlardır. Türkiye 2017 yılında Avrupa pazarı içinde en fazla kapasite artışı yapan ülke olmuştur

• Ayrıca, 2017 yılına devletimiz ve hükümetimizde yerli ve milli hedefler parolasıyla başlamıştır. Nisan ayı başında, Bakanımız Sayın Berat Albayrak, Milli Enerji ve Maden Politikasını açıklamış, enerjide, yerlileşme ve millileşme dönemi resmen başlamıştır.

• 20 Mart 2017 tarihinde, 1GW kurulu güce sahip olacak, Karapınar-1 YEKA yarışması gerçekleştirilmiştir. Yarışmayı, Kalyoncu-HanwhaQCells Grubu 6,99 USDCent/kWh teklif ile kazanmıştır.

• Gerçekleştirilen YEKA İhalesi kapsamında, yıllık 500MW üretim kapasitesine sahip olacak, hücre üretiminden başlayarak modüle üretilecek bir tesis kurulacaktır.Kurulacak bu tesise ek olarak, minimum 10 yıl faaliyette kalacak, %80 oranında Türk mühendislerin çalıştığı Ar-Ge Merkezi kurulacaktır. Kurulacak tesiste yaklaşık 1000 kişiye istihdam imkanı yaratılacak.

• Nisan ayı başında, Anti –Damping soruşturması kapsamında 16 adet Çinli firmanın güneş panellerine metrekarebaşına 20-25 dolar vergi uygulanması kararlaştırıldı.

• 10 Nisan 2017 tarihinde, EPDK 10kWe Çatı Projeleri için Taslak Yönetmelik yayınlamıştır.

• Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nde, Çatı Üzeri GES Tesislerinin Yapı Ruhsatından muaf tutulduğu belirtildi.

• 2017/0548No’lu Bakanlar Kurulu kararı ile, Karaman ili Merkez ilçesinde bulunan bir bölge Karaman Enerji İhtisas Endüstri Bölgesi olarak tescil edildi.

• 2017 yılı sonunda kurulu güneş gücü lisanslı olarak 17,90MW; lisansız olarak 2978,74MW; toplam olarak 2.996,64MW güce ulaşmıştır. Kaynak: EPDK; TEİAŞ kaynağına göre kurulu güneş gücü 3.420,70MW’a ulaşmıştır.

Lisanslı Kurulu Güç 2017-Kaynaklara Göre Dağılımı (Kaynak EPDK)

Lisanslı Kurulu Güçler

Lisanssız Kurulu Güç 2017-Kaynaklara Göre Dağılımı (Kaynak: EPDK)

Lisansiz Güçler

 

Türkiye'de Elektrik Enerjisi 2017

2018 yılında; 2017 yılında güneş kapasite artışında kurulan 2.588,20 MW ile Avrupa rekoru kıran Türkiye; 2018 yılındada kalan arazi projelerini yapmaya devam etmiştir. 2017 yılında indirimli dağıtım bedellerinden yararlanmak üzere çalışan yatırımcılar; 2018 yılında bu baskının azalması ve düşen ekipman fiyatları ile 2017 yılı düzeyinde olmasada yatırımlar yüksek hızda devam etmiştir.

• 20 Eylül 2018’de toplamda 1000 MW olmak üzere YEKA-2 projesi açıklanmış;
⦁ Şanlıurfa-Viranşehir 500MW
⦁ Hatay-Erzin 200MW
⦁ Niğde-Bor 300MW

Bu ihale için öngörülen lisans süresi sözleşme imzalama tarihinden itibaren 30 yıl olup, tavan fiyat 6,50 USD cent üzerinden açık eksiltme yöntemiyle; 15 yıl elektrik alım taahhüdü olup, santraller için hazırlık süresi 24 ay öngörülmüş olup, 60 ay süre içersindede tamamlanması öngörülmüştür. İhale için son teklif verme süresi 31 Ocak 2019’da bitmesi öngörülmüştü.

• 13 Ocak 2019 tarihinde Enerji Bakanlığı YEKA-2 ihalesini iptal ettiğini duyurdu.

• 2018 yılında; 10 kWh ve altında güçteki çatı tipi güneş enerji sistemlerinin kuruluşunda TEDAŞ’ın proje onayı ve kabul işlemlerindeki yetkisinin, bölgelerdeki elektrik dağıtım şirketleri olan “EDAŞ”lara da verildiğini belirterek, “Apartmanlarda bulunanlar dahil olmak üzere, konutların çatı veya cephelerinin yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı elektrik enerjisi üretimi amaçlı kullanılması için başvurular artık tercihe göre, TEDAŞ’a ya da bölgedeki EDAŞ’a yapılabilecek.

• 2018 yılında ; Çatı GES’lerin önünün açılabilmesi için aylık mahsuplaşma için taslak çalışmaları tamamlandı

• 2018 yılında, kurulu güneş kapasitesi 1.652,20 MW aratarak; 2017 yılındaki 3.420,70 MW’dan; 2018 yılında 5072,90MW’a çıkmıştır. Bu kurulu gücün 81,70 MW’ı lisanslı olup; 4.981,20 MW’ı lisansız güneş kurulu gücüdür.

2018 Kurulu Güç Raporu

• Ocak 2019 ‘da Konya Karapınar’da Enerji İhtisas Endüstri Bölgesi’nde bulunan ve bin megavat kapasite tahsisli Karapınar Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanı YEKA-1 Güneş Enerji Santrali (GES) ihalesi, 2017 yılı Mart ayında yapılmıştı. Türkiye’nin en büyük GES projesi olması planlanan ihaleye en düşük teklifi kilovatsaat başına 0.0699 dolar ile Kalyon-Hanwha Grubu vermiş ve ihaleyi kazanmıştı. İhalenin üzerinden neredeyse 2 yıl geçmesine rağmen projeye başlanmadı ve Kalyon ile Güney Koreli Hanwha’nın ortaklığı sonlandırma kararı aldığı belirtildi.

• 12 Mayıs 2019’da aylık mahsuplaşmanında içinde yer aldığı yeni Lisansız Elektrik Yönetmeliği yayınlandı. Bu yönetmelik çatı üzeri GES projelerinin ivmesini arttıracağı düşünülmektedir.

• 19 Temmuz 2019’da Bağlantı anlaşması süresi biten tüm lisanssız elektrik üretim yatırımlarına yeni hak tanıyan yasal düzenleme Resmi Gazete’nin 19 Temmuz 2019 tarihli kanun ile yürürlüğe girdi. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununa geçici madde olarak eklenen düzenlemeden herhangi bir nedenle hayata geçememiş tüm lisanssız elektrik üretim projeleri yararlanabilecek.

Bağlantı anlaşma süresi bitmemiş olanlar için ise son tarih kanunda sağlanan süre uzatımının bittiği tarihe kadar uzayacak. 120 günlük sürenin bitiminin hafta sonuna denk gelmesi dolayısı ile süre uzatım hakkı 18 Kasım 2019 tarihinde son bulacak.

Ekim 2019 Raporu

• YEKA-3 kapsamındaki proje kapasiteleri daha küçük miktarlarda olup, Türkiye’nin en doğusundan batısına 35-40 ilde, kapasiteleri 10 ila 50 megavat arasında değişecek kurulumlar için ihalelerin bu yıl içinde yapılmasını beklenmektedir. 2019 yılının üçüncü ve dördüncü çeyreğinde yapılacağı düşünülmektedir.

Bu şekilde küçük kapasiteleri yatırımcılar kendi öz kaynaklarıyla hayata geçirebilirler. YEKA-3 kapsamında her yatırımcı kendi arazisini bulacak ve diğer süreçlerini tamamlayacak. Bu süreçler zaman aldığı için projelerin tamamlanması 1,5-2 yıl sürerek 2021’i bulabilir.

• Temmuz 2019 itibarı ile Türkiye’de kurulu güneş gücü 5.513,30 MW’ı bulmuş durumdadır. Çıkarılan yeni yönetmelik ve yapılamayan projeler için çıkarılan ek 120 günlük süre ile 2019 yılının 2nci yarısında güneş kurulum aktivitesinin daha hız kazanacağı düşünülmektedir.

TÜRKİYE’DE ELEKTRİK ENERJİSİ KURULU GÜCÜ (31 TEMMUZ 2019)

2019 Enerji Kurulu Güç Raporu

Daha Fazla Göster

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Teklif Alın