Arazi GES Rehberi 2026: Kurulum, Ruhsat ve Yönetmelik

5.1.h kapsamında öz tüketim modeli yatırımcıları için güncel rehber

Türkiye’nin yenilenebilir enerji sektöründe lisanssız üretim mevzuatının en önemli düzenlemelerinden biri olan 5.1.h maddesi, sanayi tesisleri ve tarımsal sulama tesisleri başta olmak üzere yüksek enerji tüketimine sahip işletmelere, kendi tüketimlerini karşılamak üzere kendi arazilerinde güneş enerji santrali kurma imkânı tanıyor. Doğru yapılandırılmış bir 5.1.h arazi GES projesi, elektrik maliyetlerini ciddi oranda aşağı çekerken şirketin enerji bağımsızlığını da büyük ölçüde pekiştiriyor.

Kısa yanıt şu: 5.1.h kapsamında arazi GES kurmak için öncelikle bir tüketim tesisi ile ilişkilendirilmiş olmak gerekiyor. Sanayi aboneleri ve tarımsal sulama tesisleri için bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücünün iki katına kadar kapasiteyle, diğer abone grupları için ise sözleşme gücü ile sınırlı olmak üzere üretim tesisi kurulabiliyor. Üretim ve tüketim tesislerinin aynı ölçüm noktasında olması zorunlu değil; aynı dağıtım bölgesi içinde farklı ölçüm noktalarında da olabiliyor. Bu rehber, 2 Nisan 2026’da yürürlüğe giren son yönetmelik değişikliklerini, saatlik mahsuplaşma rejimini ve sektörel deneyim notlarını içeriyor.

Arazi GES Nedir?

5.1.h Kapsamında Tanım ve Hedef Kitle

Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği’nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi, belediyeler ve bunların bağlı kuruluşları ile sanayi tesisleri ve tarımsal sulama amaçlı tesislere sözleşme gücünün iki katına kadar, diğer kişilere ise sözleşme gücü ile sınırlı olmak kaydıyla yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisi kurma hakkını tanımaktadır. Tesis çatıda, cephede ya da arazi üzerinde kurulabilmektedir.

Uygulamada bu düzenleme; fabrikalar, maden işletmeleri, büyük gıda üretim tesisleri, organize sanayi bölgesi katılımcıları ve tarımsal sulama birlikleri gibi enerji tüketimi yoğun olan işletmeleri hedeflemektedir. Çatı alanının yetersiz kaldığı veya tüketim profili çatı üstü bir sistemin kaldırabileceğinin çok üzerinde olan tesisler için arazi GES en mantıklı yatırım aracı olarak öne çıkıyor.

5.1.h’in önemli bir esnekliği şudur: Üretim ve tüketim tesislerinin aynı ölçüm noktasında olması şartı aranmaz. Üretim tesisiniz, tüketim tesisinizin bulunduğu dağıtım bölgesi içinde farklı bir ölçüm noktasında olabilir. OSB içinde yeterli alan bulunamaması durumunda ise aynı görevli tedarik şirketi sınırları içinde olmak şartıyla OSB dışında da kurulum yapılabilir.

Arazi GES ile çatı GES arasındaki temel farklara baktığımızda tablo şu şekilde şekilleniyor:

Tracker Sistemi: Ne Zaman Tercih Edilmeli?

Güneşi takip eden tracker sistemleri, panellerin gün boyu güneşe dik açıda kalmasını sağlayarak üretimi sabit montaja göre yüzde yirmi ile otuz arasında artırabilmektedir. Ancak ek mekanik parçalar daha yüksek ilk yatırım ve bakım gereksinimi getirmektedir. Pratikte 1 MW üzerindeki arazi projelerinde tracker ekonomik olarak masrafını çıkarmayı başarabiliyor; daha küçük ölçeklerde sabit yapı genellikle daha avantajlı. Arazi düzlüğü ve bölgesel ışınım yoğunluğu son kararda belirleyici faktörler arasında.

Arazi GES Kurulumu Nasıl Yapılır?

Arazi Seçimi ve Fizibilite Değerlendirmesi

Kurulumun başarısı büyük ölçüde doğru arazi seçimiyle başlar. Potansiyel bir parseli değerlendirirken şu kriterler belirleyici olur:

• Işınım yoğunluğu: Projede kullanılan temel performans göstergesi kWh/kWp (ya da MWh/MWp) biriminde ifade edilen yıllık ışınım verisidir. Güney Türkiye’de bu değer brüt 1.700 ila 1.900 MWh/MWp aralığında seyrederken Orta Anadolu’da 1.450 ila 1.650 MWh/MWp arasında gerçekleşiyor.
• ENH ve trafo merkezine mesafe: Bağlanılacak trafo merkezine olan mesafe, OG hattının taşıma kapasitesine göre proje bedelinin yüzde 5’i ile yüzde 9’u arasında ek maliyet getirebilmektedir. Arazi karar sürecinde ilçe bazlı trafo kapasitesi ve hat güzergâhı önceden sorgulanmalıdır.
• Zemin yapısı: Kaya zemin temel maliyetini yükseltir; killi veya kumlu zeminler çelik kazık çakımı için daha ekonomiktir. Zemin etüdü, başlangıç aşamasında yapılması zorunlu bir çalışmadır.
• Eğim ve yönelim: Güneye bakan, yüzde 20’nin altında eğimli araziler en uygun yapıyı sunar. Kuzey yönlü yamaçlar ve aşırı engebeli parseller panel yerleşimini güçleştirerek verimlilik kaybına yol açar.
• Tapu ve imar sınıflandırması: Arazi tarım, hazine ya da orman sınırı gibi hangi kategoride kayıtlı? Bu bilgi süreçte hangi kurumların devreye gireceğini doğrudan belirler. Arazi üzerine GES kurulabilmesi için parselin marjinal tarım arazisi niteliğinde olması esastır; mutlak, özel, dikili veya sulu tarım arazilerinde kurulum kabul edilmez.

Panel ve Teknik Ekipman Seçimi

Arazi GES’te panel teknolojisi tercihi 2026 itibarıyla belirgin bir netliğe kavuştu. Polikristal paneller artık büyük ölçekli arazi projelerinde pratikte kullanılmıyor; standart yeni kurulumlar N-Type TOPCon (Tunnel Oxide Passivated Contact) teknolojisine dayalı monokristal paneller üzerine kuruluyor.

TOPCon teknolojisi, silikon hücrenin arka yüzeyine ultra ince bir oksit tabakası ekleyerek yük kayıplarını minimize eder. Bu yaklaşım, eski nesil PERC panellerin en büyük sorunlarından biri olan LID (Light Induced Degradation – ışık kaynaklı bozunma) etkisini neredeyse ortadan kaldırır. 30 yıllık garanti süresi boyunca TOPCon’un performans kaybı yüzde 13’ün altında kalırken PERC’te bu oran yüzde 16’ya ulaşabilmektedir. Açık arazi kurulumlarında bifacial (çift yüzlü) TOPCon paneller standart tercih haline geldi: arka yüzeyden zemin yansıması aracılığıyla ek üretim sağlanarak toplam çıktı yüzde 5 ila 15 oranında artırılabilmektedir.

Inverter tarafında arazi ölçekli projeler için iki ana yaklaşım söz konusu. String inverterler, modüler yapısı ve yüksek ölçekli izleme imkânıyla 1 ila 10 MW aralığındaki projelerde yaygın tercih olmaya devam ediyor; bireysel string arızası tüm sistemi durdurmadığı için sahada müdahale kolaylığı sunuyor. 10 MW üzerinde ise büyük kapasiteli merkezi inverterler veya 250 kW ve üzeri yüksek kapasiteli string çözümleri, kablo kayıplarını azaltma ve işletme-bakım maliyetini düşürme açısından öne çıkıyor. Huawei ve Sungrow gibi markalar Türkiye’nin büyük santrallerinde yaygın kullanılan platformlar arasında yer alıyor. Her iki kategoride de entegre SCADA izleme ve uzaktan teşhis yetkinliği artık standart kabul ediliyor; yerinde müdahale beklenmeden anlık verim kaybını görebilen bir izleme altyapısı olmadan açılan arazi projesi uzun vadede ciddi kayıp riski taşıyor.

Arazi GES Süreci: Başvurudan Devreye Almaya

Aşamalar ve Gerçekçi Süreler

Yatırımcıların en çok yanıldığı nokta, sürecin ne kadar uzun olduğunu önceden öngörememek. Kâğıt üzerinde 3 ila 6 ay gibi görünen süreç, bağlantı kapasitesi sorunu veya tarım izni gibi bir engelle karşılaşıldığında 12 aya kadar uzayabiliyor.

Sürecin temel aşamaları şu sırayı izliyor:

1. Fizibilite ve arazi analizi: Işınım simülasyonu, zemin etüdü, ENH mesafesi ve trafo kapasitesi sorgulaması, imar sorgulaması.
2. Marjinal tarım arazisi raporu: İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nden arazinin marjinal tarım arazisi niteliğinde olduğuna dair rapor alınır.
3. ÇED süreci (gerekiyorsa): Proje alanı büyüklüğüne göre ÇED ön inceleme veya tam ÇED süreci başlatılır. Ayrıntılar yönetmelik bölümünde.
4. Çağrı mektubu başvurusu: 5.1.h kapsamındaki arazi GES projeleri için EPDK’ya üretim lisansı değil, ilgili dağıtım şirketine bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu başvurusu yapılır. Başvuruda öncelik sıralamasını etkileyen en önemli kriter; üretim ve tüketim tesisinin aynı ölçüm noktasında ya da aynı trafo merkezine bağlı olmasıdır.
5. Bağlantı görüşü ve anlaşma: Dağıtım şirketi başvuruyu değerlendirir. Olumlu sonuçlanması halinde bağlantı anlaşması imzalanır.
6. Yapı ruhsatı: Kalıcı yapı (trafo binası, kontrol odası gibi) gerektiren kurulumlar için ilgili belediyeye veya il özel idaresine başvurulur.
7. Kurulum: Zemin hazırlığı, taşıyıcı yapı montajı, panel yerleşimi, elektrik bağlantısı.
8. Kabul ve devreye alma: Özel trafosu olanlar için iki yıl, dağıtım trafosundan beslenenler için bir yıl içinde kabul işlemleri tamamlanarak ticari üretime geçilir.

Hangi Kurumlardan İzin Alınır?

Arazi GES projelerini diğer yatırımlardan ayıran özelliklerden biri, süreçte birden fazla kamu kurumunun muhatap alınması zorunluluğudur.

Arazi GES Yönetmeliği 2026

Güncel Hukuki Çerçeve

Arazi tipi güneş santrallerini düzenleyen temel mevzuat; 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu, 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kanunu ve bu kanunlara bağlı çıkarılan yönetmeliklerden oluşuyor. 5.1.h özelinde ise Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği ve uygulama tebliğleri belirleyici mevzuatı oluşturuyor.

2025 ila 2026 Döneminde Öne Çıkan Değişiklikler

Son dönemde yürürlüğe giren düzenlemeler birkaç önemli başlıkta yatırımcıları doğrudan etkiliyor.

Saatlik mahsuplaşmaya geçiş: 2 Nisan 2026 tarih ve 33212 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan EPDK yönetmelik değişikliğiyle, lisanssız üretim tesislerinde mahsuplaşma sistemi 1 Mayıs 2026 itibarıyla aylık bazdan saatlik baza taşındı. Bu değişiklik, 12 Mayıs 2019’dan sonra çağrı mektubu almış ve alacak tüm tesisleri (meskenler hariç) kapsıyor. Mevcut uygulamada farklı saat dilimlerinde gerçekleşen üretim ve tüketim ay sonunda netleştirilebilirken, yeni sistemde üretim fazlası yalnızca gerçekleştiği saat dilimi içinde değerlendirilecek. Ayrıntılar için mahsuplaşma bölümüne bakınız.

Yıllık üretim sınırı: 12 Mayıs 2019’dan sonra çağrı mektubu almaya hak kazanan tesisler için bir takvim yılında üretilen toplam enerji miktarı, ilişkili tüketim tesisinin yıllık toplam tüketiminin iki katını geçemez. Bu sınırın üzerinde üretilen enerji YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak değerlendirilir; herhangi bir ödeme yapılmaz. Proje boyutlandırması bu sınır göz önünde bulundurularak yapılmalıdır.

Kapasite tavan sınırları: EPDK’nın 26 Şubat 2026 tarihli ve 14353 sayılı Kurul Kararı ile bir gerçek veya tüzel kişiye dağıtım seviyesinden en fazla 10 MWe, iletim seviyesinden en fazla 75 MWe kapasite tahsis edilebileceği kesinleşti. Bu sınırlar, tek noktadan büyük kapasite biriktirmeye yönelik spekülatif girişimleri disipline ederek gerçek öz tüketim yatırımcısını korumayı amaçlıyor.

Depolama (BESS) düzenlemesi: 2 Nisan 2026 yönetmelik değişikliğiyle, üretim tesisine entegre depolama ünitesi kurma imkânı tanındı. Ancak depolama ünitelerinden şebekeye verilen ve mahsuplaşma sonrası ihtiyaç fazlası olarak değerlendirilen enerji için ödeme yapılmıyor; bu enerji YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak dikkate alınıyor. Depolama kurulumunda bu sınırlamanın proje ekonomisi üzerindeki etkisi önceden hesaba katılmalıdır.

Tesis devri kısıtlaması: 25 Kasım 2025 tarihli yönetmelik değişikliğiyle, tesisini devreden bir abone aynı tüketim tesisiyle ilişkili olarak yeniden lisanssız başvuru yapamaz hale geldi. Bu düzenleme, GES yatırımını ‘kurup satmak’ şeklinde kurgulayanlar için engel oluştururken gerçek öz tüketim yatırımcısını koruyan bir çerçeve sunuyor.

ÇED eşiklerinin güncellenmesi: 26 Haziran 2025 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan ÇED Yönetmeliği değişikliği ile GES projelerinde kurulu güç esası kaldırılarak yerine proje alanı esasına geçildi. Güncel eşikler yapı ruhsatı bölümünde ele alınıyor.

Arazi GES Yapı Ruhsatı ve ÇED Süreci

Yapı Ruhsatı Zorunluluğu

5.1.h kapsamındaki lisanssız arazi GES projelerinde yapı ruhsatı zorunluluğu, kurulumun niteliği ve yapısal kalıcılık durumuna göre değerlendirilir. Panel taşıyıcı yapılar için genel olarak klasik anlamda yapı ruhsatı aranmaz; ancak trafo binası, kontrol odası, güvenlik kulübesi gibi kalıcı yapılar için Belediye veya İl Özel İdaresi’nden yapı ruhsatı alınması zorunludur.

Sit alanı yakınlığı, orman sınırı veya kentsel dönüşüm alanı gibi özellikli durumlarda ek kısıtlamalar ve kurumlar gündeme gelebilir. Bu nedenle arazi tapu sorgulaması ve resmi imar durumu incelemesi, sürece girmeden önce zorunlu bir ön adım olarak değerlendirilmelidir.

ÇED Süreci ve Güncel Eşikler

26 Haziran 2025 tarihinde yayımlanan ÇED Yönetmeliği değişikliği, GES projelerinde eski kurulu güç esasını (1 MWm ve 10 MWm) tamamen kaldırarak yerine proje alanı esasını getirdi. Güncel eşikler şu şekilde:

• Proje alanı 7,5 hektar ve üzerinde olan GES’ler (çatı ve cephe sistemleri hariç) ÇED Ön İnceleme ve Değerlendirmesine tabidir. Bu süreç yaklaşık 30 ila 45 gün alır.
• Proje alanı 25 hektar ve üzerinde olan GES’ler tam ÇED sürecine tabidir. Bu süreç yaklaşık 8 ila 10 ay sürer.
• 7,5 hektarın altındaki projeler için ÇED muafiyet yazısı, ilgili Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’nden alınır.

Not: 10 dönümlük bir arazide yaklaşık 1 MWp güç kurulabildiği hesaba katıldığında; 7,5 hektar (75 dönüm) yaklaşık 7,5 MWp, 25 hektar (250 dönüm) ise yaklaşık 25 MWp kapasite büyüklüğüne denk gelmektedir. Kurulu güç esası kaldırılmış olsa da pratikte bu denklik yatırımcıya ölçek hissi verir.

Arazi GES Projesi Nasıl Hazırlanır?

Teknik Proje Dosyasının İçeriği

5.1.h kapsamındaki lisanssız arazi GES başvurularında sunulacak teknik proje dosyası, sürecin en çok takıldığı noktalardan birini oluşturur. Eksik ya da yanlış hazırlanmış bir dosya, aylarca sürüncemede kalmanın en yaygın nedeni.

Eksiksiz bir teknik dosyada şu unsurlar yer almalıdır:

• Lisanssız üretim bağlantı başvuru formu (ilgili dağıtım şirketinin formatında).
• Tüzel kişiyi temsil yetkisi: İmza sirküleri ve yetki belgesi.
• Arazi kullanım belgesi: Tapu ya da asgari iki yıl süreli, imza sirküleri ekli kira sözleşmesi (noter onaylı). Kamu, hazine veya orman arazisi durumunda kullanım hakkı belgesi.
• Marjinal tarım arazisi yazısı: İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nden alınan ve arazinin mutlak, özel, dikili veya sulu tarım arazisi olmadığını teyit eden rapor.
• İlişkilendirilen tüketim tesisi bilgisi: Abone numarası ve sözleşme gücü belgesi. 5.1.h’in temel şartı bu ilişkilendirmedir.
• ÇED belgesi (alan eşiği üzerinde ise) veya muafiyet yazısı.
• Vaziyet planı ve panel yerleşim şeması: Panel dizilimi, trafo konumu, OG hat güzergâhı ve güvenlik çiti.
• Tek hat şeması: AG/OG bağlantı, ölçüm ve koruma sistemi dahil, elektrik mühendisi onaylı.
• PVSyst veya eşdeğer yazılımla hazırlanmış üretim simülasyon raporu: Işınım verisi, panel modeli ve kayıp katsayıları içermeli.
• Zemin etüdü raporu ve statik hesaplar.
• Başvuru harcı dekontu.

Sık Yapılan Hatalar

Yıllar içinde incelediğimiz projelerde en sık karşılaştığımız sorun, şebekenin bağlantı kapasitesinin önceden sorgulanmamış olmasıdır. Bölgedeki trafo kapasitesi dolu ise, tüm proje dosyası hazır olsa bile bağlantı görüşü olumsuz dönebilir. Bu durumda alternatif trafo merkezi arayışı ve ek yatırım gündemin en önüne geçiyor.

İkinci sık hata, tüketim tesisinin sözleşme gücünün üretim kapasitesiyle doğru ilişkilendirilmemesidir. 5.1.h’e göre kurulu güç; sanayi ve tarımsal sulama aboneleri için sözleşme gücünün iki katını, diğer abone gruplarında ise sözleşme gücünü aşamaz. Bu dengeyi proaktif planlamak ileri aşamalarda ‘bedelsiz katkı’ enerji kaybını önler.

Arazi GES Mahsuplaşma Sistemi

Saatlik Mahsuplaşma Nasıl Çalışıyor?

2 Nisan 2026’da Resmi Gazete’de yayımlanan ve 1 Mayıs 2026’dan itibaren yürürlüğe giren düzenlemeyle, lisanssız GES’lerde mahsuplaşma sistemi köklü bir değişime uğradı. Artık üretim ve tüketim aylık baz yerine her saat için ayrı ayrı hesaplanıyor.

Mekanizma şu şekilde işliyor: Bir saatte üretilen elektrik, o saat içinde yapılan tüketimle karşılaştırılır. Üretim tüketime eşit veya daha düşükse tam mahsup sağlanır; üretimin tüketimi aştığı miktar ise o saatteki ‘ihtiyaç fazlası enerji’ olarak sınıflandırılır ve tesis sahibine kendi tarife fiyatı üzerinden ödeme yapılır.

Yıllık üretim sınırı ile mahsuplaşma ilişkisi önemli bir detay: Bir yılda üretilebilecek toplam enerji miktarı, ilişkili tüketim tesisinin yıllık toplam tüketiminin iki katını geçemez. Örnek vermek gerekirse, yıllık 2.000 MWh tüketimi olan bir fabrikaya bağlı arazi GES’in yılda üretebileceği maksimum ‘değerlendirilebilir’ enerji 4.000 MWh’dir. Bu sınırı aşan her kWh YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak gider; karşısında hiçbir ödeme alınamaz. Mahsuplaşma saat bazında yapılır ve bu yıllık sınırı doğrudan etkilemez; mahsup olan kısım doğrudan tüketimden düşülür, ihtiyaç fazlası olarak sınıflanan kısımlar ise toplandığında yıllık sınır kapsamında değerlendirilir.

İhtiyaç Fazlası Enerjinin Satışı

Saatlik mahsuplaşmada tüketimi aşan üretim miktarı, o saatteki ihtiyaç fazlası enerji olarak tanımlanır. Bu enerji için tesisin ait olduğu tarife grubundan ödeme yapılır. Sanayi OG tarife grubundaki bir işletme, ihtiyaç fazlası enerjisini kendi tarifesinden gelir olarak değerlendirir.

Bu noktada projenin doğru boyutlandırılması kritik hale geliyor. Kapasitesi yüksek tutulan bir santralin fazla üretiminin büyük kısmı gündüz düşük tüketim saatlerine denk gelebilir; mahsuplaşmadan tam verim alınamaz. Saatlik mahsuplaşma rejimiyle birlikte üretim ve tüketim saatlerinin üst üste gelmesi, projenin ekonomik değerinin temel belirleyicisi haline geliyor. Tüketim profili gündüz odaklı olan sanayi tesisleri bu yeni sistemden avantaj sağlarken, tüketimi gece yoğunlaşan işletmeler için enerji depolama çözümleri gündeme alınmalıdır.

Arazi GES Yatırımı Kârlı mı?

Geri Dönüş Süresi ve Etken Faktörler

Doğrudan cevap vermek gerekirse: Doğru lokasyonda, 5.1.h’in gerekliliklerine uygun boyutlandırılmış ve tüketim profiliyle uyumlu bir proje için geri dönüş süresi yaklaşık 6 yıl. Bu rakam sabit değildir; aşağıdaki değişkenler hesabı doğrudan etkiler.

• Bölgenin ışınım yoğunluğu: En belirleyici değişken bu. Güney Türkiye’de 1.700 ila 1.900 MWh/MWp değerindeki ışınım, Karadeniz bölgesindeki 1.250 ile 1.450 MWh/MWp arasında kalan değerlerle karşılaştırıldığında aynı kurulu güç için dramatik bir getiri farkı ortaya çıkıyor.
• Sistemin kurulum maliyeti: 2026 itibarıyla Türkiye’de arazi GES maliyeti panel, inverter, konstrüksiyon ve işçilik dahil yaklaşık 700 USD/kWp seviyesindedir. Bu rakama ENH bağlantısı ve sahaya özel hafriyat ile zemin işlerinin maliyeti eklenmelidir; söz konusu kalemler projeye ve lokasyona göre değişkenlik gösterir. ENH maliyeti yaklaşık 70.000 USD/km seviyesinde hesaplanabilir.
• Enerji tasarrufu ve satış değeri: 5.1.h modelinde asıl kazanım, satın alınan enerji yerine üretilen enerjinin kullanımıyla sağlanan tasarruftur. Mahsuplaşmada her kWh doğrudan kâra dönüşürken, ihtiyaç fazlası satışında kendi tarife grubunun aktif enerji bedeli üzerinden ödeme alınır. Bu nedenle yüksek tarife grubundaki tüketiciler için geri dönüş süresi daha kısadır.
• İşletme ve bakım giderleri: Panel temizliği, inverter periyodik bakımı ve SCADA izleme, yıllık işletme-bakım bütçesinin temel kalemlerini oluşturur. Düzensiz bakım, kir kaynaklı verim kaybını artırır.
• Finansman yapısı: GES yatırımı için finansman kullanımı, vergi optimizasyonu ve hurda değeri gibi finansal parametreler projenin net geri dönüş süresi ile iç verim oranı üzerinde etkilidir. Bu değerlendirmenin finansal danışmanlık ve muhasebe perspektifiyle birlikte ele alınması doğru bir yaklaşımdır; tek başına faiz oranı odaklı bir bakış tablonun yalnızca bir boyutunu gösterir.

Risk Değerlendirmesi

Kur riski: Arazi GES’in finansal mantığı açısından kur riskinin diğer sektörlere göre çok daha az belirleyici olduğunu belirtmek gerekir. Türkiye’de elektrik tarifelerinin altyapısı ithal doğalgaz, kömür ve üretim maliyetleriyle şekilleniyor; bu maliyetlerin büyük bölümü dolar bazlı. Dolayısıyla elektrik tarifeleri ile dolar kuru arasında yüksek bir korelasyon bulunuyor. Uzun vadeli 10 veya 20 yıllık bakış açısıyla bu iki değişken birbirini dengeleme eğiliminde. Bununla birlikte 1 yıllık kesitte kur hareketleri ile tarife güncellemeleri arasında zaman kaymasından kaynaklanan sapmalar gözlemlenebilir; 5’er yıllık veya 10’ar yıllık dönemler bazında analiz yapıldığında bu farkların birbirini dengelediğini görmek mümkün.

Şebeke gecikmeleri: Bağlantı onayının uzaması devreye alma tarihini öteleyerek gelir akışını geciktirebilir. Trafo kapasitesi önceden doğrulanmadan yatırıma girilmesi, bu riskin en sık görülen nedeni.

Mevzuat değişiklikleri: Teşvik mekanizmalarının ve mahsuplaşma kurallarının revize edildiği dönemler proje ekonomisini yeniden değerlendirmeyi gerektirebilir. 2 Nisan 2026 yönetmelik değişikliği bu durumun somut örneği; saatlik mahsuplaşmaya geçiş, tüketim profili analizini fizibilitenin merkezine taşıdı.

Bakım ihmali: Kirli paneller ve izleme eksikliği uzun vadede ciddi üretim kayıplarına yol açar. Yıllık panel temizliği ve çeyreklik izleme raporu takibi minimum standart olmalı.

Sıkça Sorulan Sorular

5.1.h kapsamında arazi GES için en az kaç dönüm arazi gerekir?

Güncel TOPCon bifacial panel teknolojisiyle 10 dönümlük bir arazide yaklaşık 1 MWp kurulu güç inşa edilebilir. Kesin ölçü panel tipi, montaj açısı ve arazi engebesine göre farklılaşır; fizibilite aşamasındaki yerleşim simülasyonu gerçek ihtiyacı ortaya koyar.

Kiraladığım arazi üzerine 5.1.h kapsamında GES kurabilir miyim?

Evet kurulabilir. Lisanssız Üretim Yönetmeliği gereği, başvuruda sunulacak kira sözleşmesinin asgari 2 yıl süreli ve imza sirküleri ekli olması zorunludur. Ancak pratikte kira süresinin projenin teknik ömrüyle (tipik olarak 25 yıl) uyumlu olacak şekilde daha uzun vadeli düzenlenmesi, yatırımın güvencesi açısından önerilir. Sözleşmenin noter onaylı olması ve devir kısıtlarının netleştirilmesi kritik önemde.

Tarım arazisine GES kurulur mu?

Mutlak, özel, dikili ve sulu tarım arazilerinde kurulum mevzuatça yasaklanmıştır. Arazinin ‘marjinal tarım arazisi’ niteliğinde olması zorunludur. Marjinal statü, İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nden alınacak resmi raporla belgelenir. Arazi halihazırda marjinal statüde değilse, tarım müdürlüğüne başvuruyla statü tescili talep edilebilir.

5.1.h kapsamında arazi GES hangi kapasiteye kadar kurulabilir?

EPDK’nın 26 Şubat 2026 tarihli 14353 sayılı Kurul Kararı ile kesinleşen sınırlara göre; bir gerçek veya tüzel kişiye dağıtım seviyesinden en fazla 10 MWe, iletim seviyesinden en fazla 75 MWe kapasite tahsis edilebilmektedir. Aynı yatırımcının toplam lisanssız kapasitesi de bu sınırlar çerçevesinde değerlendirilir.

5.1.h başvurusunda çağrı mektubu nasıl alınır?

İlişkili tüketim tesisinin bulunduğu dağıtım bölgesi içindeki dağıtım şirketine proje teknik dosyasıyla birlikte başvuru yapılır. Başvuruda öncelik kriterleri belirleyici; üretim ve tüketim tesisinin aynı ölçüm noktasında ya da aynı trafo merkezine bağlı olması, kapasite tahsisinde birinci sıraya alınmayı sağlar. Hedef trafo merkezinde boş kapasite yoksa çağrı mektubu verilemiyor; bu nedenle başvurudan önce TM kapasitesini sorgulamak kritik bir adım.

Üretim ve tüketim tesisleri aynı yerde olmak zorunda mı?

Hayır. 5.1.h kapsamında üretim ve tüketim tesislerinin aynı ölçüm noktasında olma şartı aranmaz. Aynı dağıtım bölgesi içinde farklı ölçüm noktalarında olabilirler. OSB içinde yer bulunamaması durumunda ise aynı görevli tedarik şirketi bölgesi sınırları içinde olmak şartıyla OSB dışında da kurulum yapılabilir.

Kısa Özet

5.1.h maddesi, sanayi tesisleri ve tarımsal sulama birimleri başta olmak üzere yüksek tüketimli tüzel kişilere sözleşme gücünün iki katına kadar (diğer abone gruplarında sözleşme gücü kadar) yenilenebilir enerji kaynağına dayalı üretim tesisi kurma hakkı tanıyor. Tesis çatıda, cephede veya arazide olabilir; üretim ile tüketim aynı ölçüm noktasında olmak zorunda değil.

2 Nisan 2026’da yürürlüğe giren yönetmelik değişikliğiyle mahsuplaşma 1 Mayıs 2026 itibarıyla saatlik baza taşındı. Bu değişiklik projeden elde edilecek ekonomik değerin temel belirleyicisi; üretim ve tüketim saatlerinin üst üste gelmesi fizibilitenin merkezinde.

Yıllık üretim sınırı kritik: Bir takvim yılında üretilen toplam enerji, tüketimin iki katını aşamaz. Aşan kısım YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak kaydedilir. Doğru boyutlandırma bu sınır göz önüne alınmadan yapılmamalıdır.

Kapasite tavan limitleri: Dağıtım bağlantısı için 10 MWe, iletim bağlantısı için 75 MWe. Bu sınırlar her gerçek veya tüzel kişi için ayrı ayrı geçerli.

ÇED eşikleri artık proje alanı esaslı: 7,5 hektar üzeri için ÇED ön inceleme, 25 hektar üzeri için tam ÇED zorunlu. Kurulu güç esası Haziran 2025’te kaldırıldı.

Yatırım boyutunda; kurulum maliyeti yaklaşık 700 USD/kWp seviyesinde, buna ENH bağlantısı ve zemin işleri ekleniyor. Doğru lokasyonda, doğru boyutlandırmayla geri dönüş süresi yaklaşık 6 yıl. 25 yıllık sistem ömrü boyunca yatırımın katlarca kârı mümkün.

Kur riski uzun vadeli bakışta düşüktür: Türkiye elektrik tarifesi ile dolar kuru arasındaki yüksek korelasyon sebebiyle 5 ila 10 yıllık bakış açısıyla bu farklar birbirini dengeleme eğilimindedir.